De balans van de Nederlandse politiek (met gebruikmaking van Cornelis' filosofie)

[Henk Nijsingh]

Bij de vorige verkiezingen was er eigenlijk geen partij waar ik op kon stemmen, nu zijn PvdA, D66, VVD en GL allemaal goede opties. Belangen worden waarden. Het CDA blijft zoals te verwachten was op het bedenkelijke niveau van macht als willekeur, wellicht niet in hun besturen, maar wel in de communicatie. De VVD is veruit te prefereren boven de SP, want de SP gaat niet uit van de kracht van het individu, het ondermijnt deze eerder en heeft geen onderscheidende kwaliteit ten opzichte van de andere partijen. Bos is voor mij de meest charmante politicus, Halsema de meest ethische (dat belangen waarden worden is bij Halsema / GL het nadrukkelijkst), en D66 is de partij waarbij het idee van macht als willekeur het meest verdwenen is. D66 is zich het meest bewust dat bekwame bestuurders zich omringen zich met mensen die geldige kennisadviezen kunnen geven. Maar dat zijn nuance verschillen. Die nuance verschillen zijn echter wel essentieel van kwaliteit, zoals ik aangeef, maar passen allemaal in Cornelis' filosofie.

Wilders laat ik even buiten beschouwing (niet zo interessant :-)).

De PvdA heeft als partij volgens deze analyse geen onderscheidende kwaliteit meer en leunt op haar geschiedenis. Het heeft wel symphatieke politici, maar is dat voldoende? Symphatieke politici kunnen weleens vergeten dat het in deze tijd belangrijker wordt, dat ze als bekwame bestuurders mensen om zich nodig hebben die geldige kennisadviezen kunnen geven. Hoe loopt het af met het kabinet? Komt het PvdA of het CDA er als winnaar uit? Want daar valt wellicht nog de winst te halen voor het PvdA. Dan wordt de macht van het CDA kleiner en het blok PvdA, D66, VVD, GL sterker.

[Hendrik ten Berge]

Hallo Henk,
Stel je voor, een passagiersschip op volle zee. Met opgeheven arm staat de kapitein op de brug en roept : 'koers op de toekomst van Nederland, volle kracht vooruit !' De passagiers aan dek juigen hem toe. En dan zoomt de kamera uit. In beeld verschijnt een gigantische tanker van één of andere oliemaatschappij. Op het voordek van de tanker bevindt zich een enorm zwembad. En in het midden van dat zwembad vaart met volle kracht vooruit het passagiersschip met de kapitein op de brug.... Dat is het beeld waaraan politici mij doen denken: 'stuurlui' die zonder het te (willen) weten aan wal staan, en toch met volle kracht koersen op de toekomst van hun land. En dan, eens in de zoveel jaar, mag het volk 'zelf sturen' door als 'kiezer' het passagiersschip te kiezen waarop het 'verder' wil.
Met vriendelijke groet,
Hendrik ten Berge

[Ad van Vugt]

Wellicht goed om te weten. Ik ben lid van de landelijke programmacomissie van D66 geworden vanuit het gedachtengoed van Arnold Cornelis. Vanuit communicatieve zelfstruing kwam ik uit op sociaal-liberaal en dus daar. Sindsdien heeft de PC een boekje uitgegeven dat heet : Vertrouwen op de eigen kracht van mensen. Waarbij mensen zowel in enkel- als meervour moet worden gelezen. De tekst is te vinden op www.d66.nl onder wie wat waar en dan kenniscentrum. Er is ook een werboek versie met de onderliggende documenten achter deze publicatie.De kern van het verhaal is dat we zoals Herman Wijfels ooit zei veranderen van een maatschappij waar de mens leeft als deel van een collectief naar een maatschapij waarin we leven als individu met verantwordelijkheid voor het geheel.(herman , eigenlijk ben je een d66er)

[Hendrik ten Berge]

Hallo Henk en Ad,
Ik wil graag reageren op de verbinding die jullie leggen tussen de filosofie van Cornelis en de wereld van de politiek, en op de verbinding die Ad maakt tussen 'communicatieve zelfsturing' en 'sociaal liberaal'.
Een eerste aspect van zelfsturing is dat het voldoet aan een natuurlijke behoefte. Als we een blik werpen op de pyramide waarmee Abraham Maslow in 1943 de hiërarchie van de menselijke behoeftes in beeld brengt, dan zien we dat 'zelf-ontplooiïng' (ook wel zelf-verwerkelijking of zelf-actualisatie genoemd) bovenaan staat.
*
*****
Zelf-ontplooiing
Waardering en erkenning
***** Sociaal contact *****
**** Veiligheid en zekerheid ****
***** Lichamelijke behoeften ******

Het is de behoefte om inhoud en vorm te geven aan de eigen identiteit, en ervoor te zorgen dat persoonlijke leerprocessen optimale mogelijkheden en speelruimte krijgen. Met ander woorden, voor zelf-ontplooiïng is het nodig dat de mens mogelijkheden ziet voor zelf-sturing. Aangezien de relatie met het sociale milieu (met name daar waar het gaat om 'achteraf betekenisverling' inzake de effecten van zelf-sturing) daartoe in hoge mate bepalend is, moet de zelfsturing communicatief zijn.
Een tweede belangrijk aspect van zelfsturing is dat het ertoe nijgt de 'dominante informatie' die in de samenleving aanwezig is, te overstijgen. Het 'zelf' van de mens komt niet zomaar uit de lucht vallen. Het werkt met, en vanuit de sociale omgeving, en met alles wat het daarbij behorende historische ontwikkelingsproces van de kultuur te (ge)bieden heeft. Maar het collectief is ook altijd zowel meer als minder dan de som van de individuele persoonlijkheden waaruit het bestaat. Het is meer, omdat mensen samen dingen kunnen doen die niemand alleen kan. En minder, omdat elke persoon wel iets kan wat niemand anders kan. In mijn perceptie krijgt het 'zelf' van de mens dan ook betekenis in het communicatief overstijgen van de dominante informatie in de samenleving, zowel via het universele 'meer' van het collectief, als via het unieke 'meer' van de individuele persoon.
Ad zegt: “...Vanuit communicatieve zelfsturing kwam ik uit op sociaal-liberaal...”. Ligt hier niet een gevaar op de loer, namelijk dat de betekenisverlening van de zelfsturing te direct wordt gekoppeld aan de dominante informatie ('liberaal') van een sociaal sub-systeem ? Henk en Ad, ik hoor graag hierop jullie reactie. Kunnen jullie iets meer zeggen over de manier waarop jullie, met behulp van Cornelis' filosofie, je licht laten schijnen over de wereld van de politiek ?
Hartelijke groet,
Hendrik ten Berge

[Henk Nijsingh]

D66 lijkt mij een voor de hand liggende keuze, omdat deze partij het meest de nadruk legt op kennis, en Cornelis' filosofie een kennistheorie is. Maar zoals ik zei, ik denk dat de andere partijen die ik noemde (PvdA, D66, GL, VVD) de kwaliteiten die ik noemde, en die kenmerkend zijn voor Cornelis' filosofie, allen in zich dragen. Ik wees die kwaliteiten toe aan de verschillende partijen om duidelijk te maken hoe deze partijen zich onderscheiden met die specifieke kwaliteit. Ik wilde laten zien dat Cornelis' filosofie ook in de politiek zichtbaar is.

[Martin uit den Bogaard]

Beste Henk Nijsingh, Ad van Vugt en Hendrik ten Berge,

Als ik jullie polemiek lees zou ik er graag met het volgende op willen reageren.

Hendrik ten Berge heeft volgens mij gelijk wat betreft het gevaar dat om de hoek ligt.
Voor het begrip zelfsturing is het dwingende van ‘sociaal-liberaal’ al te veel aanwezig.
We moeten het begrip zelfsturing van Arnold Cornelis helemaal los zien van welke politieke partij dan ook. Hoogstens kunnen we het begrip creatief, vernieuwend e.d. gebruiken.

Wat ik wel over politiek wil zeggen is dat men steeds maar zegt dat de burger zich niet betrokken voelt, maar in de politiek doet men ook weinig moeite om de burger er bij te betrekken. De minister-president wordt niet gekozen. Het staatshoofd wordt niet gekozen. De burgemeester wordt niet gekozen. De Commissaris van de Koningin wordt niet gekozen.
Als er over belangrijke zaken een mening van de burger interessant is in de besluitvorming, dan is men niet geïnteresseerd, want het referendum wil men niet. De partijen willen de burger niet over belangrijke zaken laten stemmen omdat ze de burger te dom vinden en niet met een ja of nee willen laten stemmen. Maar men verzaakt om het beter uit te leggen en de burger goed voor te lichten.
De politieke partijen zouden nu echt met de communicatieve nieuwe eeuw kunnen beginnen door de democratisering op grote schaal met de nieuwe communicatieve technieken vorm te geven. Het meedenken kan nu op een makkelijke manier veel fijnmaziger met de nieuwe internet technieken ontwikkeld worden.
Ik ben zeer benieuwd naar de toekomst en ik hoop dat we nog veel van de denkwijzen van Arnold Cornelis tegen zullen komen.
Hoe denken jullie hierover ?

Martin uit den Bogaard

[Hendrik ten Berge]

De moderne cummunicatietechnieken bieden inderdaad tal van mogelijkheden voor nieuwe vormen van democratische participatie. Het partijenstelsel is een politieke inrichting die definitief thuis hoort in de vorige eeuw. Martin vraagt zich terrecht af: wat moet de burger met z'n zelfsturing als ie alleen maar naar links of naar rechts kan, alleen maar ja of nee mag zeggen. Maar goed, veranderingen hebben tijd nodig. Zo heeft het bijvoorbeeld meer dan dertig jaar geduurd voordat auto's als auto's gedacht konden worden, dat wil zeggen als wagens zonder paarden ervoor. We zullen het dus waarschijnlijk nog wel even moeten doen met de lijsttrekkers als partijkartrekkers van de politiek.
Hendrik ten Berge

[Henk Nijsingh]

Ik denk niet, ik weet het wel zeker, dat Cornelis met zelfsturing, politieke zelfsturing op het oog had. Maar hij had wel ideeën over de politiek en besturen, namelijk dat de politiek steeds meer gaat over het communiceren van waarden (in plaats van denken in termen van belangen), dat een bekwame bestuurder er voor zorgt dat hij de mensen om zich heen heeft die geldige kennisadviezen kunnen geven.

Dat valt me op aan politici. Wil je ze een advies geven dan luisteren ze niet. Dat is begrijpelijk, maar ze moeten wel zorgen dat ze mensen die adviezen kunnen geven zelf uitkiezen, naar zich toehalen.

[Martin uit den Bogaard]

Beste Henk Neijsingh,

Bedankt voor je reactie.
Ik denk dat Arnold Cornelis geen politieke zelfsturing op het oog had zoals jij het noemt, maar zelfsturing. Een politieke partij heeft een bepaalde richting waarin zelf gestuurd kan worden. Ik weet wel dat de politiek een middel is voor de maatschappij om democratie vorm te geven, maar dan ben ik het met Hendrik ten Berge eens als hij letterlijk zegt: ‘Het partijenstelsel is een politieke inrichting die definitief thuis hoort in de vorige eeuw.’ Je zou inderdaad bijna zeggen dat het een inrichting is en niet meer van deze tijd.

De internet technieken geven tegenwoordig vele mogelijkheden om de burger zijn mening te laten geven en om die mee te wegen in de besluitvorming. De politieke partijen mogen daar wel eens serieus naar kijken in een land waar nog vele functies niet door de burger gekozen worden (minister-president, burgemeester)
en waar het referendum niet ontwikkeld is omdat men de zaken niet goed uitlegt en dan denkt dat de burger te dom is om mee te beslissen.

Dus de politiek geeft mijns inziens veel mogelijkheden voor zelfsturing, maar dan moet die wel eigentijdser georganiseerd zijn.
Dit is de reden dat ik zei dat we beter niet één politieke partij er bij moeten halen, maar dat alle politieke partijen veel meer ruimte moeten maken voor communicatieve zelfsturing

Hartelijke groet,
Martin uit den Bogaard

[Hendrik ten Berge]

Hallo Henk en Martin,
Volgens mij zijn jullie het wel met elkaar eens. Mijn vraag zou zijn: welk moderniseringsperspectief biedt Arnold Cornelis' communicatieve zelfsturing voor de huidige politiek ? Ik stel de vraag bewust heel algemeen omdat het volgens mij niet alleen gaat om nieuwe vormgeving van politieke praktijken, maar ook om inhoudelijke modernisering. Wat dit laatste berteft denk ik bijvoorbeeld aan het doorbreken van partij georiënteerde 'politieke programma's'. Wat 'geprogrammeerd' is biedt weinig ruimte meer voor de zelfsturing van de burger. Hoe vaak wordt niet zelfs de zelfsturing van een minister of een gedeputeerde buiten spel gezet omdat ie zich moet houden aan de door de politieke partij geprogrammeerde orientatie ? Met de term 'communicatieve zelfsturing' geeft Cornelis aan dat communicatie een fundamentele eigenschap, en dus voorwaarde is voor zelfsturing. Onze huidige samenleving is echter nog steeds erg prescriptief. We 'moeten' zo veel, zo snel en zo nodig. Onze gevoeligheid voor externe sturingsmechanismen en impulsen staat de ontwikkeling van de zelfsturing in de weg. De zich van 'stemmen' afhankelijk opstellende politiek (en niet naar 'stemmen' luisterende politiek) sluit liever aan op die gevoelgheid dan dat ze het risiko neemt nieuwe vormen van maarschappelijke participatie te ontwikkelen.
Hartelijke groet,
Hendrik ten Berge

[Martin uit den Bogaard]

Beste Henk en Hendrik,

Allereerst bedankt Hendrik voor je reactie. Je hebt gelijk, Henk en ik zijn het wel met elkaar eens, maar wat jij ook heel goed in jouw antwoord schreef is dat het gaat om inhoudelijke modernisering van politieke partijen die een moderniseringsperspectief moeten verzinnen die Arnold Cornelis’ communicatieve zelfsturing een kans geven. De burger heeft steeds meer behoefte om mee te denken en dat wordt door de politiek te weinig onderkend. De computertechnologie geeft mijns inziens vele mogelijkheden voor deze gedachte om de burger mee te laten beslissen over zijn eigen leven en zal zich dan ook meer betrokken voelen bij de politiek Dit zal door de politiek uitgewerkt moeten worden en de huidige partijen zullen dan ook erg moeten veranderen. De bestaande politieke partijen zullen daar veel moeite mee hebben omdat ze teveel zich inderdaad ‘stemmen’afhankelijk opstellen en liever geen risico nemen om nieuwe vormen van maatschappelijke participatie te ontwikkelen.

Zo bedoelde ik het ongeveer te zeggen tegen Henk.

Groet Martin

[Henk Nijsingh]

Ik was het helemaal niet eens.

Nogmaals communicatieve zelfsturing betekent niet zelfsturing door middel van de politiek. Communicatieve zelfsturing is de nieuwe filosofie voor iedereen, waarbij mensen ontvangers zijn (jonger dan 40) of zenders (ouder dan 40). De politiek, en meer in het algemeen, "de toekomst van het besturen beweegt zich in de richting van het communiceren van waarden en van het helpen ontwikkelen van de zelfsturing van mensen om die waarden te realiseren als zij ze herkennen".

Henk

[Martin uit den Bogaard]

Dag Henk Nijsingh,

Volgens mij zijn wij het wel met elkaar eens dat communicatieve zelfsturing de belangrijkste manier wordt om problemen op te lossen in de eenentwintigste eeuw.
Maar ik gebruikte politieke zelfsturing omdat je zelf in het stuk van 14 april j.l. die term gebruikte.
Ik denk dat de politieke partijen op de hele wereld, inclusief die in Nederland nog te weinig ruimte geven aan betere democratie en communicatieve zelfsturing omdat ze nog geen technieken hebben ontwikkeld om de mening van de burger beter in hun stand punten te verwerken. Over deze technieken had ik het in een vorige reactie. (gebruik van internet b.v.)
Op allerlei manieren zie je in deze zich globaliserende wereld om je heen de behoefte aan communicatieve zelfsturing zich ontwikkelen, maar dit heeft nog een lange weg te gaan en dat moet z’n weg nog beter vinden in de maatschappij.
De leeftijd van 40 jaar als grens tussen ontvangers en zenders vind ik dan weer te kort door de bocht en vind ik te simpel voorgesteld, zeker in de theorie van communicatieve zelfsturing.

Je zegt zelf : “De politiek, en meer in het algemeen, de toekomst van het besturen beweegt zich in de richting van het communiceren van waarden en van het helpen ontwikkelen van de zelfsturing van mensen om die waarden te realiseren als zij ze herkennen".
Dus je hebt het al over: en meer in het algemeen.
Ik denk dat ik niet aan een huidige politieke partij wil denken in deze filosofie, maar in deze verkiezingstijd moet je kiezen en dan kies je iets, maar er moet nog veel veranderen in die partij om echt aan de communicatieve zelfsturing te doen.
Ik denk dat wij het wel met elkaar eens zijn, maar dat we toch in verschillende systemen aan het denken waren.
Jij in het sociale regelsysteem (van de huidige politieke patijen) en ik meer in het communicatieve systeem (van de nieuwe politiekepartijen, nadat ze meer rekening houden met de zich zelfsturende mens).
Ik vind het zeer interessant om deze dingen van gedachten te wisselen en ben dan ook zeer nieuwsgierig naar je antwoord.


Groet Martin uit den Bogaard